De Aankondiging van de Engel: een moment van schoonheid, sierlijkheid en fijngevoeligheid

29-12-2015

Dit is een klein schilderij van Sandro Botticelli (19 x32 cm) in het Metropolitan Museum in New York. Het werd vervaardigd rond 1485. Het is een klein en intiem schilderij, maar het bijzondere aan dit schilderij is, dat hoewel alles op kleine afmetingen geschilderd werd, de afgebeelde scene toch een monumentaliteit heeft.

Waarom is dit zo’n buitengewoon werk?

De ruimte waarbinnen de figuren zich bewegen is zeer realistisch afgebeeld, met een mooie lichtinval, zodat we ons in deze scene kunnen voorstellen. De twee figuren hebben een schoonheid die typisch is voor de visie van Botticelli over de wereld.

De engel is een heerlijk sierlijk schepsel, net geland op de bestrating voor het huis. De ingang wordt nog net weergegeven door een lange verticale lichtinval. Aan de zijkant zien we twee ramen met zicht op de wereld buiten het huis. De engel overhandigt een tak met lelies[1] aan Maria. De bloesems staan los in de ruimte afgebeeld, tegenover een grijze achtergrond van de muur en verlichten het hoofd en de vleugels van de engel. Het binnenvallende licht dat het hoofd en de handen van Maria verlicht, neemt de lelies als het ware mee naar binnen. De kamer van Maria is een intieme gesloten kamer, zonder buitenvensters, achteraan zien we een bed opgemaakt met een donkerrode sprei.

We zien ook een lessenaar met een opengeslagen boek, achteraan een bank met hoge rugleuning. Aan de zijkant is een gordijn opzijgeschoven zodat we getuige kunnen zijn van het tafereel.

De Maagd Maria zit geknield in deze gesloten kamer, het ganse bovenlichaam voorovergebogen naar de Engel. Haar lichaam kopieert de houding van de Engel, voorovergebogen,rolex replica met de linker arm haar mantel vasthoudend. De vooruitgestoken arm van de Engel met de Lelies wordt door de Maagd Maria beantwoord met haar arm gekruist over haar borst, zodat we haar onderwerping al zien in haar lichaam, zelfs vooraleer er iets werd gezegd.

We zien in dit werk heel goed hoe Botticelli ‘beweging’ begrijpt en hoe hij dit kan uitdrukken in een schilderij. De figuren lijken levend en in beweging en niet statisch en star. De schilder heeft deze beelden leven gegeven, zodat ze lijken te ademen in de ruimte die zij bewonen.

Het mysterie dat we hier waarnemen als kijkers, krijgt door Botticelli een extra dimensie van genade in beweging, tastbaar en vluchtig tegelijk.

Een schilderij gemaakt in 1485 draagt natuurlijk zijn symboliek in zich die kenmerkend was voor de tijd waarin het werd gemaakt. Maar dit werk slaagt erin om de tijd te overleven, en heeft zelfs vandaag nog een symbolische betekenis voor ons. Het is een groot kunstwerk met een hoog gehalte aan Universaliteit.

Zegt Koen Vanmechelen niet: “Vruchtbaarheid komt van Buiten” . We hebben de andere nodig om iets nieuws, om nieuw leven te maken, misschien wel om het leven van de mensheid te redden.

 

 

 



[1] De lelie is een bloem vol symboliek en draagt altijd een bijzondere boodschap uit. De belangrijkste symbolische betekenissen zijn:

    • Vrouwelijkheid. In de tijd van de Grieken en Romeinen kregen bruiden een kroon van lelies in de hoop op een puur en vruchtbaar leven.
    • Liefde. In de stijve Victoriaanse tijd wist men bij het ontvangen van een zoetgeurende lelie zeker: ‘dit is mijn minnaar’.
    • Zuiverheid. Witte lelies worden vaak op bruiloften gebruikt als teken van maagdelijkheid en zuiverheid.
    • Vergankelijkheid. De serene en pure uitstraling van de lelie geven uitdrukking aan emoties in tijden van verlies en rouw.